سؤال‌های متداول

پزشکی هسته‌ای یکی از تخصص‌های پزشکی است که در آن از مقادیر بسیار اندک مواد رادیواکتیو برای امور تشخیصی یا درمانی استفاده می‌شود. در اسکن‌های هسته‌ای، برخلاف بسیاری از روش‌های تصویربرداری دیگر، عملکرد اعضای بدن (نه فقط ساختار آن‌ها) بررسی می‌شود.

در اسکن‌های هسته‌ای از مقادیر استاندارد و بسیار کم ماده رادیواکتیو استفاده می‌شود؛ بنابراین میزان اندکی اشعه به بیمار وارد می‌شود. این مقدار در محدوده‌ای است که توسط سازمان‌های بین‌المللی برای این نوع آزمون‌ها استاندارد شده است.

برخلاف دستگاه اشعه ایکس یا سی‌تی‌اسکن، خود دستگاه تصویربرداری پزشکی هسته‌ای اشعه تولید نمی‌کند؛ این بدن بیمار است که پس از تزریق رادیودارو به‌طور موقت حاوی مقدار اندکی اشعه می‌شود. به همین دلیل توصیه می‌شود برای مدتی کوتاه پس از اسکن، فاصله مناسب با اطرافیان (به‌ویژه خانم‌های باردار و کودکان) رعایت شود و مثانه به‌طور مکرر تخلیه گردد.

میزان اشعه در این اسکن‌ها بسیار ناچیز است و در محدوده استاندارد تعیین‌شده توسط سازمان‌های بین‌المللی قرار دارد. رادیوداروهای مورد استفاده به‌طور معمول واکنش حساسیتی شدید یا آسیب کلیوی گزارش‌شده‌ای ندارند. با این حال، تصمیم نهایی درباره انجام هر اسکن باید با در نظر گرفتن شرایط بیمار و با نظر پزشک معالج و مرکز باشد.

نوشیدن آب کافی و تخلیه مکرر مثانه پس از تزریق رادیودارو از راه‌های ساده کاهش پرتوگیری بدن است.

بیمار بر روی تخت دستگاه به پشت دراز می‌کشد و باید در حین تست بی‌حرکت بماند. دتکتور دستگاه روی قسمتی از بدن (معمولاً ستون مهره کمر، مفصل ران در ناحیه لگن یا مچ دست) قرار می‌گیرد و پرتو اشعه ایکس به سمت آن ناحیه تابانده می‌شود. این مرحله حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد.

DEXA (مخفف Dual Energy X-ray Absorptiometry) رایج‌ترین روش سنجش تراکم استخوان است. در این روش از دو منبع اشعه ایکس به سمت استخوان مورد بررسی استفاده می‌شود. بخشی از اشعه توسط استخوان جذب و بخشی دیگر از آن عبور می‌کند؛ هرچه تراکم استخوان بیشتر باشد، جذب اشعه بیشتر و مقدار رسیده به گیرنده کمتر است. این تفاوت به کمک نرم‌افزار دستگاه به عددی برای میزان تراکم استخوان تبدیل می‌شود.

مگر در مواردی که پزشک معالج صراحتاً انجام اسکن را توصیه کند، بهتر است انجام اسکن تا پایان دوره بارداری به تعویق بیفتد. برای مادران شیرده نیز بسته به نوع اسکن و رادیودارو ممکن است لازم باشد شیردهی برای مدت کوتاهی پس از تزریق قطع شود؛ جزئیات دقیق در صفحه همان خدمت ذکر می‌شود.

این آزمایش‌ها برای خانم‌های در سنین باروری در طول دوره ماهانه قابل انجام است، مگر آنکه یک دوره قاعدگی به تأخیر افتاده باشد؛ در این حالت تا اثبات نبود بارداری، احتیاط لازم است و باید موضوع پیش از اسکن با مرکز در میان گذاشته شود.